– Nowy projekt ustawy bardzo przypomina swoją pierwotną wersję, ale widać wyraźnie, że w odniesieniu do wielu kwestii przeprowadzono symulacje i dyskusje ze środowiskiem, pod wpływem których wprowadzono w projekcie zmiany – komentuje zaprezentowaną 22 stycznia wersję ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce prof. Marcin Pałys, rektor UW.
Pierwszą wersję projektu środowisko poznało we wrześniu 2017 roku podczas Narodowego Kongresu Nauki. Następnie trafił on do konsultacji publicznych. Uwagi przekazały m.in. szkoły wyższe, jednostki Polskiej Akademii Nauk, konferencje i inne ciała kolegialne reprezentujące środowisko, a także naukowcy z różnych polskich ośrodków. Swoje uwagi zgłosił też Uniwersytet Warszawski: komentarz przygotował zespół rektorski, MNiSW otrzymało też plik z uwagami nadesłanymi do rektoratu przez studentów, doktorantów i pracowników.
W wyniku konsultacji społecznych resort nauki przygotował drugą wersję projektu ustawy, zaprezentowaną przez wicepremiera Jarosława Gowina 22 stycznia na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych.
Zmiany w projekcie ustawy
Jako przykłady pozytywnych zmian w stosunku do projektu wrześniowego prof. Marcin Pałys, rektor UW wymienił nową wersję przepisów o konkursach dla uczelni badawczych. – W poprzedniej wersji zakładano, że dodatkowe finansowanie będzie wynosić do 10% zwykłego finansowania. W obecnym projekcie to nie mniej niż 10%. Ta zmiana jest zgodna z naszymi sugestiami. 10% to nie byłby wystarczający zastrzyk finansowy, żeby przekształcić uniwersytet w uczelnię badawczą.
Korzystnie rektor UW ocenia również zmianę formuły finansowania uczelni z budżetu państwa. – Zastąpienie dotacji subwencją jest dobrą wiadomością, ponieważ znacznie uelastycznia możliwość wydatkowania tych środków oraz rozwiązuje wiele praktycznych problemów. Dotychczas z dotacji dydaktycznej bardzo trudno było kupować np. wyposażenie sal laboratoryjnych dla studentów, laboratoriów komputerowych czy językowych. Teraz te ograniczenia znikną – wyjaśnia prof. Pałys.
Społeczność UW czeka dyskusja
Rektor UW podkreśla, że w projekcie uwzględniono wiele zapisów, które postulowała społeczność uniwersytetu, a które znalazły się w uchwale Senatu UW, przyjętej w grudniu ubiegłego roku. – Najważniejszy jest fakt, że uczelnie mają mieć całkowitą autonomię w zakresie swojej organizacji i struktury wewnętrznej – zaznacza prof. Marcin Pałys. Wśród równie ważnych elementów nowego systemu wymienia: powiązanie możliwości nadawania stopni naukowych i prowadzenia kierunków studiów z kryteriami jakościowymi, nowy model kształcenia doktoratów w ramach szkół szkół doktorskich, a także możliwość federalizacji uczelni. – Ważne jest, że w projekcie znalazło się wsparcie dla uczelni regionalnych, tak aby zapobiec stworzeniu systemu, w którym uczelnie o ambicjach międzynarodowych konkurują z uczelniami o ambicjach regionalnych i któraś z tych stron musi przegrać – zaznacza rektor.
Nowa ustawa będzie zdaniem prof. Pałysa wymagała od społeczności uniwersyteckiej bardzo szerokiej debaty nad tym, w jaki sposób wykorzystać stworzone w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce możliwości i narzędzia. – Potrzebne są dyskusje, które będą angażowały różne grupy naszej społeczności. Takie rozmowy już się toczą – ja i pozostali członkowie zespołu rektorskiego uczestniczymy w posiedzeniach rad każdego z wydziałów. Wizyty te są związane z nową ustawą i z tym, jakie wyzwania i zadania stoją przed uniwersytetem i społecznością akademicką. Próbujemy ułożyć plan działania, tak aby obowiązki, które na nas nakłada nowa ustawa, nie tylko zrealizować, ale także wykorzystać z korzyścią dla naszej uczelni – aby uniwersytet działał lepiej. Nie chcemy być reaktywni, tylko aktywni w myśleniu o tym, jak powinien funkcjonować uniwersytet. Musimy przemyśleć, co jest cenne i powinno zostać zachowane, a co dzięki nowym narzędziom możemy zrobić lepiej.
W prezentacji nowej wersji projektu ustawy uczestniczyli także członkowie zespołu rektorskiego #UW. Na bieżąco nowe zapisy komentował dr hab. Maciej Duszczyk, prorektor UW ds. naukowych.
Projekt ustawy
Projekt ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 22 stycznia 2018 roku dostępny jest na stronie: konstytucjadlanauki.gov.pl
@NAUKA_GOV_PL Subwencja zamiast dotacji w Ustawa 2.0 to bardzo dobry krok. Podnoszenie nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe ambitne 1.8 % PKB w 2025. Dobrze by było ale jak mówi @JaroslawGowin jeszcze nie uzgodniona politycznie.
— Maciek Duszczyk (@MaciekDuszczyk) January 22, 2018
@NAUKA_GOV_PL Szkoły doktorskie: co najmniej w dwóch dyscyplinach, ale jedna dyscyplina maks. w trzech szkołach. To stwarza @UniWarszawski możliwość tworzenia interdyscyplinarnych szkół na światowym poziomie. Ułatwi też układanie nowego statutu i dyskusję środowiskowe.
— Maciek Duszczyk (@MaciekDuszczyk) January 22, 2018