W poszukiwaniu jeziora na pustyni Kyzył-kum

Na przełomie czerwca i lipca br naukowcy z Wydziału Biologii i Wydziału  Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutu Archeologii Uzbeckiej Akademii Nauk uczestniczyli w ekspedycji naukowej do płd.-wsch. części pustyni Kyzył-kum (Uzbekistan). Przeprowadzono badania pilotażowe dotyczące zmian paleośrodowiska przełomu pleistocenu i holocenu na Nizinie Turańskiej (Azja Środkowa). Badania prowadzono przy współudziale specjalistów z różnych dziedzin celem weryfikacji hipotezy istnienia (ok.  12 000 – 3000 lat temu) dużego zbiornika wodnego na pustyni Kyzył-kum, będącego prawdopodobnie głównym źródłem słodkiej wody dla zamieszkujących te tereny ludy pasterskie i/lub ludy osiadłe.

Badania archeologiczne dostarczają licznych dowodów na to, że zmiany klimatyczne i towarzyszące im lokalne zmiany środowiska wpływały na funkcjonowanie starożytnych cywilizacji, wymuszając zmiany społeczne i kulturowe, intensyfikując konflikty, a niekiedy przyczyniając się do upadku znaczących centrów rozwoju. Z analogiczną sytuacją możemy mieć do czynienia na Nizinie Turańskiej (Uzbekistan). Wstępne rozpoznanie terenowe na tym obszarze oraz dane archeologiczne ze stanowiska neolitycznej kultury keltaminarskiej wskazują, że punkty zwrotne w rozwoju tej społeczności były prawdopodobnie związane ze zmianami klimatu, prowadzącymi do zmian zasięgu dużego zbiornika wodnego, którego współczesną pozostałością jest m.in. Jezioro Ayakagytma położone w bezpośrednim sąsiedztwie badanego stanowiska.

W wyprawie wzięli udział: prof. Małgorzata Suska-Malawska – Wydział Biologii UW, CNBCh UW, prof. Karol Szymczak – Wydział Archeologii UW, prof. Cezary Kabala – Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu oraz  prof. Bogdan Gądek – Uniwersytet Śląski, Katowice. Ze strony uzbeckiej – dr Hikmatulla Khoshimov, Instytut Archeologii Uzbeckiej Akademii Nauk. W organizację wyprawy zaangażowani byli – Instytut Archeologii Uzbeckiej Akademii Nauk oraz Wydział Konsularny Ambasady Republiki Uzbekistanu w Warszawie.

Badania zostały sfinansowane z dwóch mikrograntów w ramach IDUB Mikrogranty.